Zandsteen

Een van de bepalende kenmerken van het uiterlijk van zandsteen is de textuur. Alle zandsteen is klastisch en middelkorrelig, wat betekent dat het bestaat uit gesteente- en minerale fragmenten en dat deze fragmenten in grootte variëren van ongeveer 1/4 tot 2 mm. Deze fragmenten zijn met het blote oog (soms nauwelijks) zichtbaar, zonder dat er een handlens nodig is. Toch is een handlens een heel leuk en nuttig hulpmiddel bij het maken van observaties over welk gesteente dan ook, vooral zandsteen.

Hoewel de gedefinieerde korrelgrootte van zandsteen strak beperkt is, is er veel meer variatie als het gaat om de vorm van de korrels en hoe goed ze gesorteerd zijn.

Zandsteenkorrels kunnen het volledige spectrum bestrijken, van hoekig tot rond. De zandsteensoorten 'arkose' en 'graywacke' hebben beide hoekige korrels, terwijl 'kwartsareniet' goed afgeronde korrels heeft. De vorm van de korrels is zowel een gevolg van hun bron als een indicator van hoe ver ze hebben gereisd vóór de afzetting.

Op dezelfde manier heeft 'kwartsareniet' zeer goed gesorteerde granen, terwijl 'arkose' en 'graywacke' slecht gesorteerd zijn. Korrelsortering verwijst naar de variabiliteit in korrelgrootte, dus kwartsareniet heeft korrels die allemaal erg op elkaar lijken in grootte, terwijl arkose en grauwacke korrels kunnen hebben die het hele spectrum bestrijken van 1/4 tot 2 mm groot.

Zandsteen is zo gewoon en relatief herkenbaar dat je zou denken dat het identificeren ervan een triviale zaak is. Hoewel dat vaak het geval is, leidt die veronderstelling er vaak toe dat mensen andere gesteentesoorten ten onrechte als zandsteen identificeren. Zoals bij elk gesteente is het belangrijk om een ​​meer systematische aanpak te volgen bij het identificeren van zandsteen en zijn varianten.

Om zandsteen te identificeren, observeer je de rots om er zeker van te zijn dat deze uit individuele zandkorrels bestaat. Deze korrels kunnen in grootte variëren van 1/4 tot 2 mm. Het oppervlak van de steen voelt ruw en korrelig aan, net als schuurpapier. Zandsteen kan bijna elke kleur hebben, maar is meestal bruin, geelbruin, gebroken wit of roodachtig.

Klastisch sedimentair – Gevormd door het aan elkaar cementeren van gesteente- en minerale fragmenten
Middelkorrelig – Individuele korrels variëren in grootte van 1/4 tot 2 mm breed
Bovendien kunt u subtypen zandsteen identificeren op basis van hun kleur, de vorm van de korrels en hoe goed de korrels zijn gesorteerd.
Graywacke – Hoekige, slecht gesorteerde granen, meestal grijs of donkergrijs
Kwarts Areniet – Afgeronde, goed gesorteerde korrels, meestal gebroken wit, bruin of grijsachtig
Arkose – Hoekige, slecht gesorteerde granen, meestal roodachtig of oranjeachtig

Zandsteen kan ook reageren met zuur. Ik gebruik bij voorkeur gewone witte azijn om zuurtesten uit te voeren, maar in een laboratoriumomgeving zou je meestal een verdunde zoutzuuroplossing gebruiken.

De meest voorkomende reden dat zandsteen met zuur kan reageren, is het cement. Als de zandsteen aan elkaar wordt gecementeerd door calciet (wat meestal het geval is), zal dat cement reageren en bruisen van zuur. Veel zandstenen worden echter samen met ander materiaal (meestal silica) gecementeerd dat niet reageert met zuur, dus deze test is niet diagnostisch.

Het lijkt misschien dwaas om deze vraag zelfs maar te stellen. We hebben deze vraag al eerder in dit artikel schijnbaar beantwoord – zandsteen is gemaakt van zand, toch? Maar het echte antwoord kan iets ingewikkelder zijn dan dat. Waar is zandsteen van gemaakt?

Over het algemeen wordt zandsteen gemaakt van zandkorrels die afkomstig zijn van oudere rotsen die zijn afgebroken en versleten. De zandkorrels zijn meestal gemaakt van kwarts of veldspaat, maar kunnen vrijwel elk mineraal zijn. Het samenbinden van deze korrels is cement, dat meestal is gemaakt van silica, calciet of ijzeroxide.

Het is mogelijk om fossielen in zandsteen te vinden als de omstandigheden goed waren op het moment van afzetting. Ze zijn lang niet zo productief in zandsteen als in schalie of kalksteen, maar het komt nog steeds relatief vaak voor.

De mineralen waaruit de zandkorrels zijn gemaakt, zijn over het algemeen erg hard. Concreet bestaan ​​de meeste zandstenen voornamelijk uit kwarts- en veldspaatkorrels. Deze mineralen komen veel voor op het aardoppervlak en zijn zeer goed bestand tegen weersinvloeden. Ze kunnen in de loop van de tijd veel misbruik ondergaan zonder volledig vernietigd te worden.

Andere mineralen kunnen uiteenvallen in deeltjes ter grootte van klei of volledig oplossen, maar kwarts en veldspaat blijven vaak lang hangen. Dit betekent dat ze over grote afstanden kunnen worden getransporteerd om uiteindelijk te worden verzameld, herwerkt en gestold tot zandsteen.

Het cement dat de korrels samenbindt, is vrijwel volledig afhankelijk van de mineralen die aanwezig zijn in het water dat door het zand beweegt op het moment van verdichting en cementering. Met silica beladen water zal bijvoorbeeld door de zandkorrels sijpelen en geleidelijk hun oppervlak bedekken met silica terwijl het uit de oplossing neerslaat, waardoor de korrels uiteindelijk aan elkaar worden gebonden.